Nowe reguły pisowni: od 1 stycznia czekają nas istotne zmiany w ortografii języka polskiego

„`html

Nowe zasady ortograficzne od 2026 roku – co się zmieni?

W 2024 roku zatwierdzono zmiany w zasadach ortografii języka polskiego, jednak jedna z planowanych regulacji została wycofana. Dotyczyła ona pisowni wielowyrazowych nazw geograficznych – pozostaje reguła, że wyraz gatunkowy poprzedzający nazwę pisaną w mianowniku zapisujemy małą literą, czyli na przykład cieśnina Bosfor.

Od 1 stycznia 2026 roku w życie wejdzie jednak szereg innych istotnych zmian. Oto lista najważniejszych zasad, które zostaną wprowadzone.

1. Nazwy mieszkańców i nieoficjalne nazwy etniczne

• Nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi będziemy zapisywać wielką literą, np. Warszawianin, Zgierzanin, Ochocianka, Mokotowianin, Nowohucianin czy Chochołowianin.
• Nieoficjalne nazwy etniczne mogą być zapisywane zarówno wielką, jak i małą literą, np. szkop lub Szkop.

2. Pisownia nazw marek i modeli

• Od 2026 roku należy wielką literą zapisywać nie tylko nazwy firm, marek i modeli wyrobów przemysłowych, ale także pojedyncze egzemplarze tych przedmiotów. Przykładowo: czerwony Ford będzie prawidłową formą.

Pozostałe zmiany w zasadach ortografii

Oprócz powyższych, od 2026 roku wprowadzone zostaną także inne zmiany:

1. Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami, np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.
2. Ustanowienie pisowni łącznej nie- z imiesłowami odmiennymi, niezależnie od interpretacji znaczeniowej. Zlikwidowano możliwość świadomej pisowni rozdzielnej.
3. Ujednolicenie zasad zapisu przymiotników od nazw osobowych – przymiotniki tego typu piszemy małą literą (np. dramat szekspirowski, koncert chopinowski). Wyjątkiem są przymiotniki od imion zakończone na -owy, -in, -ów – tu dopuszczalne są obie wersje, np. Jakubowe dzieci i jakubowe dzieci.
4. Łączna pisownia członu pół- z innymi wyrazami, jak półzabawa, półżartem, półserio; wyjątek stanowią nazwy osób, np. pół-Polka, pół-Francuzka, gdzie pozostaje łącznik.
5. W parach wyrazowych typu tuż tuż czy bij zabij dopuszczalne są trzy warianty pisowni: z łącznikiem, przecinkiem lub rozdzielnie.
6. Wielką literą zapiszemy wszystkie człony w nazwach komet (Kometa Halleya), nagród (Nagroda Nobla), lokali i obiektów miejskich (Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki). Wyjątkiem jest słowo ulica, które nadal piszemy małą literą.
7. Generalnie zachowana zostaje zasada pisowni łącznej, lecz dopuszczona będzie także pisownia rozdzielna z wyrazami pisanymi małą literą cząstek, jeśli mogą funkcjonować jako osobne wyrazy.
8. Wprowadzona zostaje jednolita łączna pisownia cząstek typu niby-, quasi- z wyrazami pisanymi małą literą, np. nibyartysta, nibynożki, quasinauka, quasiromantycznie. Przy nazwach pisanych wielką literą zachowujemy łącznik (niby-Polak).
9. Pojawia się łączna pisownia nie- z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, np. niemilszy, nienajmilszy, nienajstaranniej, nieprędzej, nielepiej.

Dlaczego zmieniono zasady pisowni?

Eksperci podkreślali, że dotychczasowe reguły były nie zawsze logiczne i zawierały wiele wyjątków. Nowe zasady mają uprościć i ujednolicić zasady zapisu, ułatwiając eliminację wyjątków oraz przepisów sprawiających trudności. Dzięki temu nie będzie już konieczności dokonywania szczegółowej analizy znaczeniowej tekstu, nawet w codziennym pisaniu. Efektem zmian ma być zmniejszenie liczby popełnianych błędów oraz umożliwienie piszącym skupienia się na innych aspektach poprawności językowej niż ortografia.

„`